GGT یا گاما گلوتامیل ترانسفراز یک آنزیم است که بهطور عمده در کبد، کلیهها، پانکراس و رودهها یافت میشود. این آنزیم در فرآیندهای متابولیک مختلف از جمله تبدیل اسیدهای آمینه و سمزدایی بدن نقش دارد. افزایش سطح GGT در خون معمولاً بهعنوان یک نشانگر آسیبهای کبدی یا مشکلات صفراوی در نظر گرفته میشود. تست GGT برای شناسایی و پیگیری برخی بیماریهای کبدی، گوارشی و صفراوی استفاده میشود.
نقش GGT در بدن
GGT در کبد و سایر بافتها بهویژه در سلولهای داخلی مجاری صفراوی یافت میشود. وظیفه اصلی این آنزیم، انتقال اسیدهای آمینه خاص و محصولات سمزدایی به درون سلولها است. این آنزیم بهطور غیرمستقیم در فرایندهای سلولی مختلف از جمله تجزیه و دفع مواد سمی کمک میکند. در صورت آسیب به کبد یا مجاری صفراوی، آنزیم GGT از سلولها آزاد شده و بهداخل خون ترشح میشود، که میتواند منجر به افزایش غیرطبیعی سطح این آنزیم در خون شود.
زمان تجویز و ضرورت انجام آزمایش GGT
آزمایش GGT معمولاً در شرایط زیر تجویز میشود:
- مشکوک به بیماریهای کبدی و صفراوی: زمانی که پزشک به آسیب کبدی مانند هپاتیت، سیروز کبدی، یا بیماریهای صفراوی مشکوک باشد، آزمایش GGT میتواند کمککننده باشد.
- پیگیری مصرف الکل و داروها: مصرف الکل یا داروهایی که به کبد آسیب میرسانند، ممکن است موجب افزایش GGT شود. بنابراین، این آزمایش برای نظارت بر مصرف مواد ممکن است مفید باشد.
- مشکلات مجاری صفراوی: بیماریهایی مانند سنگ صفرا، انسداد مجاری صفراوی، یا التهاب مجاری صفراوی میتوانند باعث افزایش GGT شوند.
- بررسی عملکرد کبد در بیماریهای دیگر: در برخی بیماریها مانند دیابت و بیماریهای قلبی، سطح GGT ممکن است افزایش یابد و آزمایش برای ارزیابی آسیب کبدی لازم باشد.
آمادگیهای قبل از آزمایش GGT
برای دریافت نتایج دقیق از آزمایش GGT، رعایت چند نکته قبل از انجام آزمایش ضروری است:
- پرهيز از مصرف الکل: حداقل 24 ساعت قبل از آزمایش، از مصرف الکل باید خودداری شود، زیرا مصرف آن میتواند سطح GGT را بهطور غیرطبیعی افزایش دهد.
- قطع داروهای خاص: برخی داروها مانند داروهای ضدافسردگی، داروهای ضدتشنج، داروهای ضدافسردگی و برخی آنتیبیوتیکها میتوانند سطح GGT را افزایش دهند. پیش از انجام آزمایش باید با پزشک خود مشورت کنید.
- ناشتا بودن: بهتر است بیمار حداقل 8 ساعت قبل از آزمایش ناشتا باشد تا نتایج دقیقتری بهدست آید.
- اجتناب از فعالیتهای بدنی سنگین: ورزشهای شدید میتوانند موجب افزایش GGT شوند، بنابراین بهتر است قبل از آزمایش از هرگونه فعالیت بدنی سنگین خودداری کنید.
تداخلات با آزمایش GGT
چندین عامل میتوانند بر نتایج آزمایش GGT تأثیر بگذارند و باعث افزایش یا کاهش کاذب سطح این آنزیم شوند:
- الکل: مصرف الکل میتواند بهطور قابل توجهی سطح GGT را افزایش دهد. بنابراین، بیماران باید از مصرف الکل قبل از آزمایش خودداری کنند.
- داروها: داروهایی مانند باربیتوراتها، داروهای ضدتشنج، داروهای ضدافسردگی و داروهای کاهشدهنده کلسترول میتوانند سطح GGT را افزایش دهند.
- بیماریهای دیگر: مشکلات قلبی، دیابت و فشار خون بالا میتوانند بهطور غیرمستقیم بر نتایج آزمایش تأثیر بگذارند.
دلایل افزایش سطح GGT
افزایش غیرطبیعی سطح GGT میتواند نشاندهنده آسیب به کبد، صفرا، یا سایر مشکلات متابولیک باشد. برخی از دلایل شایع برای افزایش GGT عبارتند از:
- بیماریهای کبدی: هپاتیت ویروسی، سیروز کبدی، کبد چرب غیرالکلی (NAFLD)، آسیب کبدی ناشی از مصرف الکل یا داروها.
- مشکلات صفراوی: سنگ صفرا، انسداد مجاری صفراوی، التهاب مجاری صفراوی و بیماریهای صفراوی مانند کلانژیوزیت.
- مصرف الکل: مصرف مزمن الکل یکی از دلایل اصلی افزایش سطح GGT است.
- بیماریهای پانکراس: مشکلات پانکراس نیز میتواند باعث افزایش سطح GGT شود.
- داروها: برخی داروها مانند داروهای ضدافسردگی، داروهای ضدتشنج و داروهای ضدکلسترول میتوانند باعث افزایش سطح GGT شوند.
نتیجهگیری
آزمایش GGT یک ابزار مفید برای ارزیابی سلامت کبد و مجاری صفراوی است. این آزمایش میتواند در شناسایی آسیبهای کبدی ناشی از مصرف الکل، داروها، یا بیماریهای ویروسی کمک کند. همچنین، برای پیگیری مشکلات صفراوی و مشکلات پانکراس نیز استفاده میشود. مراقبتهای پیش از انجام آزمایش و توجه به تداخلات دارویی و سبک زندگی میتوانند به دستیابی به نتایج دقیق کمک کنند.
